تدریس آنلاین | ویژگی‌ها، مزایا و عواملی که در آینده آن نقش دارند

آینده آموزش با تدریس آنلاین چگونه رقم می خورد؟
16آذر1399

مفهوم آموزش و تدریس در چند سال گذشته، با ظهور و گسترش اینترنت و تکنولوژی‌های جدید دستخوش تغییرات بنیادین شده است. حالا دیگر تنها راه یادگیری حضور فیزیکی در کلاس نیست و مفهومی به نام تدریس آنلاین نیز به وجود آمده است.

در این مطلب به آینده این نوع از تدریس پرداخته و سعی می‌کنیم با بررسی جوانب گوناگون آن، درکی از این آینده به دست بیاوریم. استفاده از تکنولوژی‌های جدید در آموزش سابقه به نسبت طولانی دارد. در دهه‌ گذشته «مدارس هوشمند» ایجاد شده‌اند که از قابلیت‌های تکنولوژی‌های جدید برای آموزش بهتر دانش‌آموزان استفاده می‌کنند. آموزش آنلاین گام بعدی در پیشرفت آموزش محسوب می‌شود. با گسترش همه‌گیری کرونا و افزایش خطر سرایت آن در فضای جمعی و ارتباط فیزیکی، ارتباطات به شکل کلی دستخوش تغییراتی جدی شد. این تغییرات در یکی از مهم‌ترین زمینه‌های ارتباطی یعنی کلاس‌های آموزش، و تدریس نیز تاثیر قابل توجهی داشت. به همین دلیل نظام‌های آموزشی در کشورهای مختلف به سرعت شروع به استفاده از ابزارهای تدریس آنلاین برای پیشگیری از خطرات بیماری، و در عین حال ارائه خدمات آموزشی امن کردند.

تدریس آنلاین چیست؟

تدریس آنلاین را می‌توان به سادگی استفاده از ابزارهای ارتباطی آنلاین برای تدریس و آموزش در نظر گرفت. در مواردی برای این کار از ابزارهای و پلتفرم‌های اختصاصی استفاده می‌شود که برای این کار بهینه‌سازی شده‌اند. برای مثال، در آنها امکاناتی برای مدیریت کلاس آنلاین توسط معلم یا مربی گنجانده شده است تا این فرایند به شکل سنتی خود نزدیک‌تر شود. اما به صورت کلی هر نوع ارتباط آموزشی دو طرفه یا تعاملی از طریق اپلیکیشن‌ها و شبکه‌های ارتباطی در این حوزه قرار می‌گیرد. امروزه به خصوص پس از شیوع کرونا، شاهد خیزش و محبوبیت بیش از پیش این نوع از آموزش هستیم. نه فقط مدارس و دانش‌آموزان، که بسیاری از آموزش‌های تخصصی، آموزش‌های فنی کارمندان، و حتی دوره‌های آموزش عالی دانشگاه‌های معتبر حالا به صورت آنلاین ارائه می‌شود. برای این نوع از آموزش دسترسی دانش‌آموزان به ابزارهای ارتباطی فضای مجازی کفایت می‌کند. آنها با داشتن یک دستگاه موبایل یا تبلت می‌توانند به کلاس متصل شده و از مزایای آن استفاده کنند. این نوع از تدریس به تدریس سنتی یا آفلاین مزایای زیادی دارد که در ادامه بعضی از مهم‌ترین آنها را معرفی می‌کنیم.

مزایای تدریس آنلاین

پلتفرم‌های آموزشی تازه‌ای در چند ماه گذشته ایجاد شده‌اند که هر یک تاکید خود را بر بخش‌های مختلفی از تجربه آموزشی گذاشته‌اند. در مجموع یک پلتفرم مناسب آموزش آنلاین دارای برخی از امکانات و ویژگی‌ها است که مزایای آن بر روش‌های سنتی را تشکیل می‌دهد. از جمله مزایای تدریس آنلاین که نقش مهمی در آینده این نوع از تدریس ایفا می‌کنند می‌توان به موارد زیر اشاره داشت.

  1. راحتی و انعطاف تدریس آنلاین: بدون تردید اولین مزیتی که هنگام فکر کردن به آموزش آنلاین به آن توجه می‌کنیم راحتی و انعطاف آن است. دیگر نیازی به حضور دانش‌آموز در محل کلاس نیست. به این ترتیب دانش‌آموزان می‌توانند از داخل اتاق خود در خانه به کلاس درس متصل شده و آموزش ببینند. به این ترتیب نه نیازی به آماده‌سازی کیف مدرسه و کتاب‌ها هست، نه نیازی به رفتن مسیر خانه تا مدرسه، و نه والدین نگرانی دوری فرزندانشان و مشکلاتی مثل آلودگی آنها به ویروس کرونا و مسائلی مانند این را دارند.

    این قابلیت در آموزش بزرگسالان نیز کارایی بسیار زیادی دارد. امروزه بیشتر دوره‌های مهارتی موسسات معتبر بین‌المللی به شکل درس‌گفتارهای آنلاین ارائه می‌شود. به این ترتیب افرادی که قصد آموزش ضمن اشتغال دارند و می‌خواهند با به روز کردن مهارت و سطح دانش خود جایگاه شغلی مناسب‌تری کسب کنند، می‌توانند بدون نگرانی از وقت نداشتن در این دوره‌ها ثبت نام کنند. آنها می‌توانند در ساعت‌های بیکاری خود به کسب این مهارت‌ها بپردازند.

  2. تعامل با کیفیت استاد-شاگرد: تدریس آنلاین نه فقط تعامل بین معلم و دانش‌آموز یا استاد و شاگرد در حین تدریس را کاهش نمی‌دهد، بلکه کیفیت آن را تا حد زیادی هم افزایش می‌دهد. معلم‌ها از روش‌های مختلفی برای تدریس استفاده می‌کنند و به خوبی می‌توانند از موقعیت تدریس با ابزارهای آنلاین بهترین بهره را ببرند. علاوه بر این، آنها می‌توانند خیلی بیشتر از کلاس سنتی روی هر یک از دانش‌آموزان متمرکز شوند. با استفاده از این نوع تدریس دانش‌آموزان می‌توانند هر زمان که سوالی داشتند آن را مطرح کرده و پاسخ آن را دریافت کنند. معلم‌ها به این ترتیب به راحتی می‌توانند متوجه نقطه نگاه فردی دانش‌آموزان شده و رویکرد خود را با آنها هماهنگ سازند.

  3. کلاس‌ها ظرفیت دانش‌آموزان بیشتری خواهند داشت: یکی دیگر از مزایای کاملا روشن تدریس آنلاین امکان افزایش تعداد دانش‌آموزان بدون بروز مشکلاتی است که این کار در کلاس‌های سنتی ایجاد می‌کند.

    امروزه بسیاری از دوره‌های محبوب در دانشگاه‌های معتبر بین‌المللی ظرفیت پذیرش صدها و هزاران دانشجو به صورت همزمان را دارند. این اتفاق در بسیاری از کنفرانس‌ها و ورک‌شاپ‌های تخصصی نیز روی می‌دهد. این ویژگی نقش مهمی در آینده تدریس آنلاین دارد چرا که مستقیما محدودیت‌های فیزیکی تدریس سنتی را نشانه گرفته است.

  4. افزایش محبوبیت آموزش وب‌محور: آموزش وب‌محور شامل انواع کنفرانس‌ها، ورک‌شاپ‌ها، سمینار و وبینارهای تخصصی، برنامه‌های گفتگو، مصاحبه و امثال این می‌شود که متقاضی بدون نیاز به حضور فیزیکی می‌تواند در آنها شرکت کرده و آموزش ببیند. با گسترش شیوع کرونا و برقرار قواعد فاصله‌گذاری اجتماعی، جذابیت این نوع از آموزش افزایش زیادی پیدا کرده است. گرایش به ثبت نام در این دوره‌ها در چند ماه گذشته رشد قابل توجهی داشته است.

    به این ترتیب می‌توانیم انتظار داشته باشیم که این رویکرد نقش مهمی در آینده تدریس آنلاین ایفا کند. حالا دیگر یکی از بهترین راه‌های آموزش جستجوی دوره‌ها و تخصص‌ها به شکل آنلاین و ثبت نام در آنها است. با این کار افراد می‌توانند بدون توجه به درگیری‌ها و مشاغل روزمره، وضعیت آموزشی خود را بهبود ببخشند. این رویکرد بدون تردید در آینده رشد بیشتری هم خواهد داشت.

  5. تدریس آنلاین مقرون به صرفه است: هزینه آموزش آنلاین و شرکت در کلاس‌های آن نسبت به تدریس سنتی ارزان‌تر است. دلیل این موضوع کاهش هزینه‌های فیزیکی آموزشگاه، مدرسه یا موسسه آموزشی است.

    دانش‌آموزان و شاگردان با داشتن یک دستگاه موبایل یا تبلت که قابلیت دسترسی به ابزارهای ارتباط مجازی را به آنها بدهد، می‌توانند به کلاس متصل شده و آموزش ببینند.
    گذشته از کاهش هزینه‌های رفت و آمد یا هزینه‌های حضور فیزیکی افراد، آنلاین شدن آموزش امکان دسترسی افراد بیشتر به محتوای آموزشی محبوب‌تر را نیز فراهم می‌کند. اگر تا پیش از این امکان حضور تمام دانش‌آموزان در کلاس اساتید محبوب وجود نداشت و هزینه این کلاس‌ها به همین دلیل افزایش می‌یافت، حالا امکان حضور دانش‌آموزان بیشتری در یک کلاس با استفاده از تدریس آنلاین وجود دارد. به این ترتیب می‌توان ادعا کرد کاهش هزینه‌ها در این مورد می‌تواند به افزایش کیفیت نیز منجر شود.

  6. افزایش نرخ یادگیری: طبق تحقیقاتی که در این زمینه صورت گرفته، نرخ یادگیری در دوره‌های آنلاین بهتر از دوره‌های سنتی آموزشگاهی است. این موضوع به احتمال زیاد به دلیل کاهش موارد استرس‌زا و فشارهایی است که آموزش در کلاس‌های سنتی به وجود می‌آورد. این نوع از تدریس به دانش‌آموزان امکان می‌دهد مطابق ریتمی که با آن راحت‌تر هستند آموزش ببینند. علاوه بر این، مواد آموزشی آنها دیگر به شکل موقت ارائه نمی‌شود و هر گاه بخواهند می‌توانند به اطلاعات روی تخته دسترسی پیدا کنند.

آینده تدریس آنلاین در یک نگاه

:به این ترتیب ۶ مزیت اصلی این نوع از تدریس که به آنها پرداختیم شامل موارد زیر می‌شود

  1. راحتی و انعطاف تدریس آنلاین
  2. تعامل با کیفیت استاد-شاگرد
  3. کلاس‌ها ظرفیت دانش‌آموزان بیشتری خواهند داشت
  4. افزایش محبوبیت آموزش وب‌محور
  5. تدریس آنلاین مقرون به صرفه است
  6. افزایش نرخ یادگیری

این عوامل باعث می‌شوند هنگامی که راجع به آینده آموزش آنلاین صحبت می‌کنیم به آن به عنوان یک پیشرفت مهم در زمینه تدریس نگاه کنیم. این آموزش با حذف موانع فیزیکی و گذر از محدودیت‌هایی از این دست، تاکید بسیار بیشتری روی کیفیت آموزش دارد. به این ترتیب دانش‌آموزان و مهارت‌آموزان با داشتن امکان ارتباط از طریق شبکه‌های مجازی یا اتصال به پلتفرم‌های آموزشی می‌توانند به محتوای آموزشی با بالاترین کیفیت دسترسی داشته باشند.
با این حساب اینکه در آینده بسیاری از مشکلات آموزشی که برخواسته از موقعیت و شرایط فیزیکی بودند بر طرف شوند، تصوری منطقی است. حالا معلم‌ها می‌توانند بیشترین حد از تمرکز را روی نحوه انتقال محتوای آموزشی بگذارند و نیازی به توجه به مدیریت فیزیکی کلاس نداشته باشند.

تکنولوژی‌های تدریس آنلاین

به صورت کلی هر نوع ابزار ارتباطی که جایگزین حضور فیزیکی معلم و دانش‌آموزان در یک فضا شود از جمله این تکنولوژی‌ها محسوب می‌شود. با این حال تکنولوژی‌های ویژه‌ای برای این منظور طراحی شده‌اند که هر یک از آنها در زمینه‌ خاصی قابلیت دارد. بعضی از آنها برای برقراری کلاس درس کارایی مناسبی دارند حال آنکه بعضی دیگر در برقرار ویدئو کنفرانس یا مدیریت کلاس و نظارت بر فعالیت‌ها قابلیت بیشتری دارند.

تکنولوژی‌های برگزاری کلاس

این ابزارها اجازه می‌دهند کلاس در یک زمان مشخص با حضور دانش‌آموزان از نقاط مختلف تشکیل شود و در آن امکان تعامل بین طرفین وجود داشته باشد. بعضی از محبوب‌ترین این تکنولوژی‌ها برای تدریس آنلاین شامل موارد زیر می‌شود:

  • گوگل کلس روم: یکی از محبوب‌ترین ابزارهای آموزش آنلاین است که همواره هم رایگان بوده است. این برنامه به سادگی با ابزارهای کمک آموزشی دیگر یکپارچه می‌شود و قابلیت‌های زیادی برای یادگیری تعاملی ایجاد می کند.
  • تاپ هت (Top Hat): یکی دیگر از پلتفرم‌های آموزشی آنلاین است که کار تشکیل کلاس را به سادگی انجام می‌دهد. این پلتفرم به معلم‌ها اجازه می‌دهد از اسلاید، پرسش‌های چند گزینه‌ای، و بحث‌های زنده استفاده کنند
  • کاهوت! (!Kahoot): این پلتفرم برای دانش‌آموزان جذابیت بیشتری دارد چرا که به آنها امکان می‌دهد با ریتم و سرعت متناسب خود آموزش ببینند.

راه‌کارهای ویدئوکنفرانس برای تدریس آنلاین

برقراری ارتباط ویدئویی مناسب بین معلم و دانش‌آموزان یکی از نیازهای اصلی در آموزش از راه دور و آموزش آنلاین محسوب می‌شود. امروزه مدارس برای این نیاز به ابزارهای زیادی مثل موارد زیر دسترسی دارند:

  • سیسکو وبکس (Cisco Webex): شرکت سیسکو برای کمک به تدریس آنلاین پلتفرم ویدئو کنفرانس خود، وبکس را به صورت رایگان در اختیار معلم‌ها می‌گذارد. با این ابزار امکان برقراری ویدئوکنفرانس به راحتی ایجاد می شود.
  • پرونتو (Pronto): این اپلیکیشن برنامه‌های چت و ویدئو را با هم تلفیق می‌کند تا به دانش‌آموزان و معلم‌ها کمک کند با هم ارتباط مجازی برقرار کنند.
  • آوایا(Avaya): این پلتفرم نیز امکانات بسیار مناسبی برای آموزش آنلاین ایجاد کرده و آن را به رایگان در اختیار معلم‌ها و دانش‌آموزان قرار می‌دهد
  • زوم(Zoom): یکی از محبوب‌ترین و قدرتمندترین ابزارهای ملاقات آنلاین است که خدمات ویدئوکنفرانس با کیفیت بسیار بالایی ارائه می‌دهد. این اپلیکیشن قبلا یک محدودیت 40 دقیقه‌ای برای حساب‌های رایگان داشت، که حالا برای تسهیل آموزش آن را برداشته است. داشت، که حالا برای تسهیل آموزش آن را برداشته است.

ابزارهای مدیریتی و ارتباطی تدریس آنلاین

برای اینکه تدریس به درستی انجام شود، لازم است که معلم‌ها ابزارهای مدیریتی مناسب را در اختیار داشته باشند. برای این کار بعضی از محبوب‌ترین نرم‌افزارهای رایگان شامل موارد زیر می‌شوند:

  • مایکروسافت تیمز: این ابزار امکان همکاری آنلاین همزمان بر اساس مجموعه‌ای از متون و اپلیکیشن‌ها را ایجاد می‌کند. ظرف ماه‌های گذشته استفاده از این ابزار حدود 500% افزایش داشته است.
  • رفتر (Raftr): این ابزار ارتباطی حالا برای مقاطع بالاتر از دبیرستان رایگان است. با استفاده از این ابزار امکان ساختن نامحدود گروه‌های آموزشی وجود دارد.
  • بیسک(Bisk): بیسک به مدارس کمک می‌کند برنامه‌ریزی‌های استراتژیک خود را دنبال کنند، برنامه‌های جدید آنلاین ایجاد کنند، و بر اساس تقاضا به دانش‌آموزان پشتیبانی بدهند. بیسک همچنین دوره‌های آموزشی رایگان برای معلم‌ها نیز برگزار می‌کند.

سخن پایانی

با شیوع ویروس کرونا و برقراری محدودیت‌های اجتماعی به واسطه آن، گرایش به تدریس آنلاین افزایش چشم‌گیری پیدا کرده است. مدارس و آموزشگاه‌های دولتی و خصوصی در ایران و بسیاری از کشورهای دنیا شروع به استفاده از امکانات اینترنت و تکنولوژی‌های ارتباط مجازی برای برقراری کلاس‌های درس مجازی کرده‌اند. این کلاس‌ها اغلب به صورت همزمان بین معلم و شاگردان برگزار شده و آنها از داخل منازل خود در این کلاس‌ها حاضر می‌شوند. حالا کلاس‌ها می‌توانند بدون خطر آلودگی به ویروس کرونا برگزار شوند.
این نوع از تدریس مجموعه‌ای از ویژگی‌ها و مزایا دارد که در این مطلب سعی کردیم آنها را معرفی کنیم. کاهش استرس و فشار دانش‌آموزان، افزایش تمرکز معلم روی فرد فرد آنها، کاهش هزینه‌های رفت و آمد، کاهش هزینه‌های کلاس و همچنین افزایش نرخ یادگیری، از جمله مزایایی است که در همین مدت کوتاه استفاده از این نوع آموزش شناخته شده‌اند. بدون شک این شروع دوران جدیدی از آموزش است که در آن یادگیری دروس و مهارت‌ها به شکلی مستقیم‌تر و در عین حال منعطف‌تر انجام می‌شود.

چیستا فرشته دانش

چیستا اولین پلتفرم تخصصی آموزش در ایران است که می کوشد با ایجاد تجربه ای دلچسب برای کاربران خود، در مسیر توسعه شیوه های نوین یادگیری و برقراری عدالت آموزشی قدم بردارد

دانلود نرم افزار

  • فروشگاه گوکل
  • مایکت
  • سیب اپ

مجوز ها


© تمام حقوق مادی و معنوی این وبسایت متعلق به چیستا بوده و هرگونه کپی برداری از آن پیگرد قانونی دارد.

اینستاگرام
فیسبوک
لینکدین
توییتر